De grote omwenteling
Bevolkingsgroei

Leefden er ruim 60 jaar geleden tijdens mijn geboorte nog maar 2,5 miljard mensen op aarde; inmiddels verdringen we ons met 7,0 miljard mensen. Verwacht wordt dat het er in 2025 8 miljard zullen zijn en in 2040 9 miljard.
Op zich is deze groei als zodanig niet het grootste probleem. Dat is namelijk de steeds verkwistender levenswijze van de alsmaar groeiende wereldbevolking.
Wetenschappers hebben berekend dat er bij een gemiddeld consumptiepatroon 3 miljard mensen op de wereld kunnen leven zonder het natuurlijk evenwicht te verstoren.
Hoe kan het dan dat we inmiddels met 7 miljard mensen op aarde leven? Enerzijds omdat het natuurlijk evenwicht is verstoord en wij wereldwijd het milieu vervuilen en de natuurlijke hulpbronnen opmaken. Anderzijds omdat slechts 1 miljard mensen in het rijkere westen boven het gemiddelde consumptiepatroon leven. Nog eens 1 miljard mensen leven rond dat gemiddelde, terwijl 5 miljard mensen er ver beneden leven.

Het grote gevaar

Een groot deel van de mensen die ver beneden het gemiddelde consumptiepatroon leeft, dreigt binnenkort hetzelfde patroon aan te nemen als ons westerlingen. We hebben het dan over de opkomende landen zoals China (1,4 miljard inwoners) en India (1,2 miljard inwoners). Wat dat voor gevolgen voor het milieu gaat hebben laat zich raden.
Dit gaat gepaard met de grote besluiteloosheid van regeringleiders, die al jarenlang geen afspraken maken over het terugdringen van deze ontwikkelingen op hun jaarlijkse milieutop. Eigenbelang gaat daarbij voor op algemeen belang. Niet alleen bij de grootste vervuilers zoals Amerika, China en India.
Ook bij de EU-landen, Canada en meerdere Afrikaanse landen is de inspanning voor het milieu en de natuur door de economische crisis op een laag pitje gezet.

Een potentiële wereldcrisis

Belangrijke hulpbronnen zullen door de bevolkingsgroei en de gemiddelde consumptietoename versneld opraken. We hebben het dan over fossiele brandstoffen, hout, ertsen, voedsel en water.
Door de schaarste zullen de prijzen stijgen en worden deze primaire levensbehoeften onbetaalbaar voor grote groepen mensen. Niet alleen in de ontwikkelingslanden maar ook in de meer welvarende landen.
Hierdoor zal er steeds meer onvrede ontstaan. Onvrede die kan uitgroeien van lokale rellen tot een wereldwijde opstand, zoals we recent in Noord Afrika hebben meegemaakt.

De CO2-schaar

Tegelijk met de groei van de wereldbevolking zien we een wereldwijde toename van de CO2- verhoging in onze atmosfeer. Dit komt vooral door de verbranding van koolstofhoudende brandstoffen (aardolie, aardgas, steenkool) en door de productie van cement.
Een deel van de toename wordt opgenomen door de oceanen. Een ander deel wordt, 'dankzij' de opwarming van de aarde, versneld vastgelegd door fotosynthese van landplanten. Hierdoor neemt de CO2-concentratie in de lucht en het oceaanwater dermate toe dat beiden dreigen te verzuren.
Bovendien zijn we druk bezig de longen van de aarde versneld af te breken door de wereldwijde houtkap en door de toenemende vervuiling van de oceanen door ons afval, met name de plasticsoep die een enorme omvang aanneemt.
Deze schaarbeweging (toename CO2 -afbraak zuurstoflongen) leidt er toe dat we, naarmate we onze fossiele brandstoffen opgebruiken en grote gebouwen blijven bouwen, op den duur de aarde van zoveel CO2 hebben voorzien, dat alles wat erop leeft uitsterft. De aarde overleeft dit proces, zoals dat miljoenen jaren geleden gebeurde; de mensheid, planten en dieren zullen het bezuren.

Overdreven?

Vaak hoor ik de reactie dat het allemaal wel mee zal vallen. We lossen het op net als we de zure regen uit de 80er jaren overwonnen en de Cfk's in de 90er jaren hebben afgeschaft om het gat in de ozonlaag niet groter te laten worden. En we hebben toch duurzame maatregelen genomen, waardoor de Club van Rome uit de 70er jaren niet helemaal gelijk heeft gekregen.
Klopt.
Maar deze maatregelen zijn slechts deels toereikend geweest voor de overconsumptie op kleine schaal. Nu gaat het om een veel grotere groep en is de veerkracht van de natuur en het milieu een stuk minder dan toen.
En nog erger, de huidige wereldleiders willen dit probleem niet aanpakken. De ene groep omdat ze niet willen inleveren. De andere groep omdat ze willen kunnen groeien. Met af en toe een beetje water bij de wijn gaan ze het echt niet redden.

Oplossingsrichtingen

In het boek vind je een aantal oplossingsrichtingen in een aanzet tot een plan van aanpak. Enkele noodzakelijke zaken:
  1. Groei van de wereldbevolking afremmen
    Door grootscheepse voorlichting, gratis beschikbaar stellen van voorbehoedmiddelen, betere zuigelingenzorg enz. Met name in gebieden waar de groei groter is dan 2 kinderen per moeder.

  2. Groei van het gemiddelde consumptieniveau terugdringen
    Ten eerste zullen wij in het 'rijke' westen door met veel minder luxe en veel duurzamer te leven terug moeten gaan naar het gemiddelde consumptiepatroon. Dat wil zeggen dat onze ecologische voetafdruk zich tot één beperkt.
    Alleen door dit voorbeeld te stellen kunnen wij hetzelfde van de opkomende landen verlangen.

  3. 'Rijkdommen' herverdelen.
    Waar de rijkdommen van deze wereld terecht zijn gekomen bij een kleine minderheid van 1% van de wereldbevolking, is het tijd deze rijkdommen terug te geven aan degenen van wie het in de loop der tijden is afgenomen.
    Om te beginnen moeten we dat geld investeren in basisvoorzieningen in ontwikkelingslanden. Te denken valt aan voorzieningen op het gebied van alternatieve energie, sanitatie, schoon drinkwater, onderwijs en gezondheidsvoorzieningen.
    Overige mogelijke maatregelen kan je nalezen in het boek 'de grote omwenteling - naar een betere wereld voor iedereen'.

  4. Grootschalig investeren in duurzame alternatieven.
    Geld dat vrijkomt uit besparingen op het gebied van de bewapeningswedloop, het terugdringen van overheidskosten, het beperken van ruimtevaartuitgaven, het afschaffen van landbouwsubsidies enz., kunnen we inzetten voor het verleggen van de aandacht naar preventie in de gezondheidszorg, het ontwikkelen en invoeren van duurzame energie. Deze energie kan deels worden ingezet in te bouwen ontziltingsfabrieken die zeewater omzetten in drinkwater en in water voor bevloeiing van vruchtbare gronden in Afrika.

  5. Anders denken.
    Bovenstaande maatregelen kunnen alleen doorgevoerd worden als we anders over de gevolgen van onze manier van leven gaan denken. Opdat onze kleinkinderen ook nog een kans op een gelukkig leven hebben.
    Omdenken van groei naar krimp, van stokkende wereldeconomie naar zelfredzame regionale economie, van geld voor weinigen naar goed voor iedereen, van welvaart naar welzijn, van materialistisch nemen naar samen delen.

Duurzamer leven

Bovenstaande maatregelen vragen tijd. Intussen kan iedereen zijn bijdrage leveren door nog meer dan tot nu toe duurzamer te leven.
Niet alleen zuiniger omgaan met energie, maar ook minder afval weggooien, minder vlees eten ('als iedere Nederlander een dag per week geen vlees eet zijn alle CO2-doelstellingen voor Nederland in een jaar bereikt.'), minder in de auto, meer op de fiets of per voet, bij aanschaffingen meer op het milieulabel letten, bij toekomstige verkiezingen de duurzaamheidaspecten zwaarder mee laten wegen, groene projecten opzetten of steunen en ga zo maar door.
Hetgeen je bespaart niet stoppen in andere milieuonvriendelijke producten, maar besteden aan verdere besparingsmaatregelen of aan projecten in ontwikkelingslanden .

Enkele sites met tips voor duurzamer leven
Privacy Terms of Use